Nga Ledja Canaj
Koordinatore – Unioni i Gazetarëve Shqiptarë në BE (UGSh–EU)
Gazetaria shqiptare në Evropë ndodhet sot në një pikë kthese. Mes fragmentimit mediatik, krizës së besimit publik dhe transformimit digjital, ajo përballet njëkohësisht me rrezikun e marginalizimit dhe me një mundësi reale për të ushtruar ndikim shoqëror dhe institucional.
Si gazetare me mbi pesëmbëdhjetë vite përvojë në kronikë, investigim dhe drejtim editorial, si dhe si aktore aktive e shoqërisë civile në Bruksel, besoj se gazetaria shqiptare në diasporë nuk mund të mbetet më vetëm në rolin e dëshmitarit. Ajo duhet të evoluojë drejt një funksioni më të ndërgjegjshëm: si ndërmjetësuese, shpjeguese dhe ndërtuese urash mes komuniteteve shqiptare dhe institucioneve evropiane.
Media shqiptare dhe hendeku me realitetin evropian
Gjatë rikthimeve të mia periodike në Shqipëri, si dhe pas gati një dekade jete e pune në Bruksel, kam konstatuar një mospërputhje të thellë mes aspiratës së deklaruar për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe përmbajtjes reale të programacionit mediatik.
Mungojnë pothuajse plotësisht programe informuese dhe zhvilluese mbi:
• të drejtat dhe detyrimet që burojnë nga procesi i integrimit evropian,
• funksionimin real të institucioneve të Bashkimit Evropian,
• standardet sociale, ligjore dhe qytetare që kërkon anëtarësimi.
Në vend të kësaj, shpesh dominojnë narrativa që normalizojnë konfliktin, sensacionalizmin dhe pasurimin e shpejtë, pa kontekst pune, meritokracie apo përgjegjësie qytetare. Ky nuk është thjesht problem shijeje mediatike, por një problem strukturor informimi që ndikon drejtpërdrejt në formimin e vetëdijes qytetare.
Diaspora dhe vakumi informativ
Politikat evropiane ndikojnë çdo ditë jetën e migrantëve, refugjatëve, studentëve dhe profesionistëve shqiptarë që jetojnë në BE. Megjithatë, ky realitet shpesh mungon ose trajtohet sipërfaqësisht në diskursin mediatik shqiptar, duke prodhuar keqinformim, pasivitet dhe zhgënjim.
Ky hendek informativ nuk mund të mbyllet pa një gazetari më analitike, më edukative dhe më të përgjegjshme ndaj publikut që informon.
Nga terreni drejt politikëbërjes
Gazetarët shqiptarë në Evropë ndodhen në një pozicion unik: ata jetojnë çdo ditë realitetet e integrimit, punësimit, arsimit, përjashtimit social dhe diskriminimit. Për këtë arsye, burokracia evropiane ka nevojë të dëgjojë më shumë zërat që vijnë nga gazetaria e terrenit dhe shoqëria civile — jo për të demonizuar institucionet, por për t’i përmirësuar ato përmes realitetit të jetuar.
UGSh–EU: profesionalizëm dhe bashkëpunim
Si Koordinatore e Unionit të Gazetarëve Shqiptarë në BE, angazhimi im fokusohet në:
• forcimin e rrjetëzimit profesional të gazetarëve shqiptarë në Evropë,
• promovimin e gazetarisë etike, të pavarur dhe cilësore,
• ndërtimin e urave të bashkëpunimit me institucionet evropiane,
• mbështetjen dhe formimin e brezit të ri të gazetarëve.
Përfundim – drejt një vizioni evropian të fjalës së lirë
Ndryshimi i politikave nuk është një akt i menjëhershëm, por një proces i vetëdijes kolektive. Ai nis aty ku realiteti pranohet pa frikë, ku fjala e lirë mbrohet pa kompromis dhe ku ndërtohen ura mes komuniteteve, institucioneve dhe brezave.
Gazetaria shqiptare në Evropë ka potencialin të shndërrohet në një aktor të rëndësishëm të demokracisë funksionale — jo vetëm si pasqyrë e realitetit, por si katalizator i përgjegjësisë publike, transparencës dhe kohezionit shoqëror. Ajo mund të krijojë hapësira dialogu, të sfidojë narrativat e rreme dhe të sjellë zërat e padëgjuar në qendër të debatit evropian.
Tani është momenti për ta strukturuar këtë potencial, për ta profesionalizuar dhe për ta integruar si pjesë aktive të ekosistemit demokratik evropian. Jo si reagim ndaj krizave, por si vizion afatgjatë për një Evropë më të vetëdijshme, më përfshirëse dhe më të drejtë.
E ardhmja e demokracisë nuk ndërtohet vetëm në sallat e politikës ,ajo lind aty ku fjala mbetet e lirë dhe përgjegjësia bëhet vlerë e përbashkët.
