Nga Arben Isaraj-
Burri e mbante margaritën me kujdes, jo sepse e donte lulen, por sepse e dinte se pa të nuk mund të bënte pyetjen e përjetshme.
Ishte një burrë politikan: kostumi i tij kishte parë më shumë studio televizive sesa pasqyra, dhe fjalët i kishte më të lëmuara se bindjet.
Ai nisi ritualin:
Më do.
Petali i parë ra me optimizëm elektoral.
S’më do.
Petali i dytë ra me një buzëqeshje të sforcuar, ashtu si sondazhet e javës së fundit.
Margarita nuk ishte më lule; ishte elektorati. Dhe burri nuk ishte më burrë; ishte pushteti që kërkon siguri emocionale nga masa, por nuk di ta dojë atë.
Burri vazhdonte të hiqte petalet e margaritës me një seriozitet pothuajse moral, sikur po kryente një ritual të shenjtë. Pyetja “më do, s’më do” nuk ishte më thjesht një lojë fëmijësh; ishte shndërruar në metodë vendimmarrjeje. Dhe aty fillon problemi etik.
Sepse etika nuk lind nga rastësia, as nga petalet që bien në tokë, por nga përgjegjësia për veprimin. Ndërsa burri kërkonte dashurinë e tjetrit për të justifikuar veten, ai harronte pyetjen thelbësore morale: A jam i drejtë, edhe kur s’më duan?
Në këtë lojë, margarita – elektorati, qytetari, tjetri – nuk është subjekt moral, por mjet. Ajo shërben vetëm për të prodhuar një përgjigje që qetëson ndërgjegjen e pushtetit. Dhe sipas çdo etike serioze, nga Kant tek etikët bashkëkohorë të përgjegjësisë, trajtim i tjetrit si mjet është shkelje morale, sado e butë të duket forma.
Më do, thotë një petal, dhe burri ndien veten të legjitimuar.
S’më do, thotë tjetri, dhe ai ndien veten të viktimizuar.
Por etika nuk është as legjitimitet emocional, as viktimizim strategjik. Ajo është qëndrueshmëri ndaj parimit, edhe kur petalet bien kundër teje.
Sa më shumë që burri këpuste lulen, aq më qartë zbulohej dështimi etik: dashuria nuk fitohet duke shkatërruar atë që kërkon të të dojë.
Në këtë kuptim, margarita është prova morale që pushteti dështon: duke kërkuar miratim, ai e konsumon vetë burimin e tij.
Në fund, kur mbeti vetëm kërcelli, nuk kishte më “më do” apo “s’më do”. Kishte vetëm pasojën etike të veprimit: një marrëdhënie e shkatërruar, një besim i humbur, një përgjegjësi që nuk mund të fshihej më pas ritualit.
Etika, ndryshe nga loja e petaleve, nuk pyet nëse je i dashur. Ajo pyet nëse je i denjë për t’u dashur.
Dhe kjo është pyetje që nuk i bëhet margaritës, por vetes.
