SHBA-të kanë hequr bllokadën detare ndaj Iranit, pasi të dy vendet nënshkruan një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës në Lindjen e Mesme .
Komanda Qendrore e SHBA-së konfirmoi fundin e bllokadës ndaj X “në përputhje me udhëzimet e Presidentit” dhe tha se disa anije amerikane do të mbeteshin “në zonën e përgjithshme“.
Menjëherë pas kësaj, Udhëheqësi Suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, tha se e kishte miratuar marrëveshjen me SHBA-në pavarësisht se kishte një “pikëpamje të ndryshme“, pa dhënë hollësi. Ai tha se e lejoi që ajo të vazhdonte pas garancive nga Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, se do të “mbronte të drejtat e kombit iranian”.
Khamenei tha se Presidenti Trump “nga dëshpërimi, kishte përdorur të gjitha llojet e ndikimit” për të arritur marrëveshjen, shkruan BBC.
Udhëheqësi suprem tha se ndërsa do të ketë “negociata ballë për ballë në të ardhmen” midis Teheranit dhe Uashingtonit, kjo “nuk do të thotë pranim i pozicionit të armikut“.
Kjo është hera e parë që Khamenei i përgjigjet marrëveshjes. Ai nuk është parë në publik që kur mori detyrën në mars pas vrasjes së babait dhe paraardhësit të tij, Ajatollah Ali Khamenei, në sulmet amerikane-izraelite të 28 shkurtit ndaj Iranit që shkaktuan luftën rajonale, transmeton Sinjali.
Trump nuk iu përgjigj drejtpërdrejt deklaratës së Khamanei-t, por postoi në Truth Social se pret që një armëpushim të hyjë në fuqi “në të gjitha frontet“, përfshirë midis Izraelit dhe Hezbollahut të mbështetur nga Irani në Liban, dhe se pret që vendet në Lindjen e Mesme të “ruajnë angazhimin e tyre për të lejuar zhvillimin e negociatave tona”.
Marrëveshja SHBA-Iran përqendrohet rreth 14 pikave thelbësore , duke përfshirë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një kërkesë që Irani të mos ketë kurrë një armë bërthamore dhe një angazhim për një fond prej 300 miliardë dollarësh (227 miliardë paund) për “rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik” të vendit megjithëse SHBA-të nuk janë të detyruara të kontribuojnë.
Gjithashtu, i detyron të dyja palët të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një afati “maksimum” prej 60 ditësh, i cili mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.
Ceremonia zyrtare e nënshkrimit ishte planifikuar të zhvillohej në Zvicër të premten. Megjithatë, ndërmjetësi Pakistan i tha BBC-së se ishte anuluar sepse marrëveshja ishte nënshkruar tashmë nga distanca. Përfaqësuesit e SHBA-së dhe Iranit pritet të takohen ende në Zvicër për bisedime të mëtejshme.
Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha të enjten në mbrëmje se zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance nuk do të largohet sonte.
Duke folur me gazetarët në një konferencë për shtyp në Shtëpinë e Bardhë më parë, Vance tha se marrëveshja kishte hyrë në fuqi, duke shkaktuar periudhën 60-ditore të bisedimeve të mëtejshme, dhe se ai ka të ngjarë të shkojë në Zvicër për “negociata teknike“.
Ai nuk e konfirmoi se kur, duke shtuar se Irani “nuk ishte një vend i lehtë për t’u larguar” dhe se ata “po përpiqeshin të kuptonin saktësisht se kur do të ndodhte kjo”.
Zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë tha se SHBA-të “po presin me padurim fillimin e bisedimeve teknike sa më shpejt të jetë e mundur“.
Vendimi i Trump për t’i dhënë fund luftës me Iranin ka ngjallur kritika nga disa në SHBA, përfshirë republikanët e zhgënjyer nga kushtet e marrëveshjes veçanërisht sigurimi i një fondi rindërtimi për Iranin.
Senatori republikan Bill Cassidy e përshkroi marrëveshjen si “gabimin më të keq të politikës së jashtme në dekada“.
“Ambiciet bërthamore të Iranit nuk u frenuan dhe ata kanë mësuar se kërcënimi i Ngushticës së Hormuzit funksionon“, tha ai.
Vance e mbrojti marrëveshjen të enjten, duke thënë se Irani nuk do të marrë para ose lehtësim nga sanksionet nëse nuk përmbush detyrimet e përcaktuara në marrëveshje.
Ai tha se marrëveshja, e njohur si Memorandumi i Mirëkuptimit (MM), kërkon që Irani të shkatërrojë rezervat e tij të uraniumit të pasuruar dhe të tregojë se nuk do të financojë grupet ndërmjetëse në rajon.
Vance gjithashtu kritikoi ashpër anëtarët e kabinetit të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu për kritikimin e marrëveshjes me Iranin, duke thënë se ata duhet të “zgjohen dhe të nuhasin realitetin“.
“Nëse do të isha në kabinetin e qeverisë izraelite, ndoshta nuk do të sulmoja aleatin e vetëm të fuqishëm që më ka mbetur diku në të gjithë botën“, u tha zëvendëspresidenti gazetarëve.
Në një intervistë me New York Times, të botuar gjithashtu të enjten, Vance përmendi ministrin e sigurisë kombëtare të Izraelit, Itamar Ben Gvir, dhe ministrin e financave, Bezalel Smotrich, si kritikë të marrëveshjes.
Ai tha: “Mendoj se përgjigjja ime ndaj tyre do të ishte cili është propozimi juaj i saktë? Ju jeni një vend me nëntë milionë banorë. Nuk mund t’i shmangeni me vrasëse zgjidhjes së çdo problemi të sigurisë kombëtare që keni”.
Vetë Netanyahu theksoi rëndësinë e ruajtjes së lidhjeve të ngushta të Izraelit me SHBA-në të enjten, duke thënë se Uashingtoni kishte qëndruar “krah për krah” me vendin gjatë luftës me Iranin.
Por si Izraeli ashtu edhe Hezbollahu kanë kryer sulme kundër njëri-tjetrit që kur u njoftua marrëveshja SHBA-Iran, përfshirë sulmet e raportuara në Liban të enjten që vranë tre persona.
Izraeli argumenton se konflikti i tij kundër Hezbollahut është i ndarë nga lufta e tij kundër Iranit. Hezbollahu gjithashtu ka hedhur poshtë kushtet e marrëveshjes midis Iranit dhe SHBA-së.
Vance u tha gazetarëve se Izraeli do të duhej të respektonte procesin e paqes me Iranin, të cilin ai e quajti të mirë për ta, duke deklaruar se sulmet në kryeqytetin e Libanit, Bejrut, që vrasin civilë janë “të papranueshme“.
